{"id":54,"date":"2025-11-09T13:22:15","date_gmt":"2025-11-09T13:22:15","guid":{"rendered":"https:\/\/www.biologiawliceum.pl\/?page_id=54"},"modified":"2025-11-09T13:22:15","modified_gmt":"2025-11-09T13:22:15","slug":"hormony","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.biologiawliceum.pl\/?page_id=54","title":{"rendered":"Hormony"},"content":{"rendered":"\n<p>Hormon to substancja chemiczna, biologicznie czynna, zdolna do przekazywania informacji. Wywiera dzia\u0142anie na kom\u00f3rki i narz\u0105dy, reguluje ich funkcj\u0119<\/p>\n\n\n\n<p>Gruczo\u0142y i kom\u00f3rki uwalniaj\u0105 swoje produkty bezpo\u015brednio do p\u0142yn\u00f3w wype\u0142niaj\u0105cych jam\u0119 cia\u0142a ( bezkr\u0119gowce ) lub do krwi ( strunowce ). Jest tam brak przewod\u00f3w wyprowadzaj\u0105cych.<\/p>\n\n\n\n<p>Hormony reguluj\u0105 r\u00f3\u017cne funkcje \u017cyciowe : rozw\u00f3j, wzrost, rozrost, metabolizm, sk\u0142ad p\u0142yn\u00f3w ustrojowych. Hormon dociera&nbsp; do ka\u017cdej kom\u00f3rki, ale dzia\u0142a wybi\u00f3rczo, tylko na kom\u00f3rki, kt\u00f3re s\u0105 wyposa\u017cone w specjalne receptory \u2013 chwytniki, wbudowane w b\u0142on\u0119 kom\u00f3rkow\u0105 lub znajduj\u0105ce si\u0119 w cytoplazmie.<\/p>\n\n\n\n<p>Pod wzgl\u0119dem czynno\u015bciowym rozr\u00f3\u017cnia si\u0119 hormony :<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>efektorowe \u2013 dzia\u0142aj\u0105ce na narz\u0105dy docelowo<\/li>\n\n\n\n<li>tropowe \u2013 reguluj\u0105ce wytwarzanie i wydzielanie<\/li>\n\n\n\n<li>uwalniaj\u0105ce \u2013 reguluj\u0105ce syntez\u0119 i wydzielanie hormon\u00f3w tropowych ( np. przysadka m\u00f3zgowa wydziela hormony gonado-tropowe, wp\u0142ywaj\u0105ce na wydzielanie przez narz\u0105dy m\u0119skie i \u017ce\u0144ski )<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Pod wzgl\u0119dem chemicznym hormony podzielono na :<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>pochodne fenoli<\/li>\n\n\n\n<li>adrenalina<\/li>\n\n\n\n<li>tyroksyna<\/li>\n\n\n\n<li>bia\u0142kowe<\/li>\n\n\n\n<li>hormony przysadki m\u00f3zgowej<\/li>\n\n\n\n<li>insulina<\/li>\n\n\n\n<li>parathormon<\/li>\n\n\n\n<li>steroidowe, kory, nadnercza, p\u0142ciowe<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td>GRUCZO\u0141<\/td><td>HORMON<\/td><td>DZIA\u0141ANIE<\/td><\/tr><tr><td rowspan=\"5\">Przysadka m\u00f3zgowa : p\u0142at przedni<\/td><td>wzrostu \u2013 somatropina<\/td><td>Pobudza wzrost i podzia\u0142y kom\u00f3rek Nadczynno\u015b\u0107 powoduje gigantyzm, niedoczynno\u015b\u0107 powoduje kar\u0142owato\u015b\u0107<\/td><\/tr><tr><td>tyreotropowy<\/td><td>Dzia\u0142a na tarczyc\u0119, pobudza j\u0105<\/td><\/tr><tr><td>kortykotropwy<\/td><td>Oddzia\u0142uje na nadnercza<\/td><\/tr><tr><td>gomadotropwy<\/td><td>Dzia\u0142a na j\u0105dra i jajniki<\/td><\/tr><tr><td>prolaktyna<\/td><td>Dzia\u0142a gruczo\u0142 mleczny celem wydzielenia mleka &#8211; laktacja<\/td><\/tr><tr><td>Przysadka m\u00f3zgowa : p\u0142at \u015brodk.<\/td><td>melanofory<\/td><td>Wzmaga&nbsp; syntez\u0119 ( dzia\u0142anie ) barwnika melaniny i jego koncentracj\u0119 w kom\u00f3rkach barwnikowych \u2013 pigmentach<\/td><\/tr><tr><td rowspan=\"2\">Przysadka m\u00f3zgowa : p\u0142at tylni<\/td><td>wazopresyna<\/td><td>Dzia\u0142a na nerki : zwrotne wch\u0142anianie H<sub>2<\/sub>O, dzia\u0142a na mi\u0119\u015bnie g\u0142adkie \u2013 skurcz w naczyniach krwiono\u015bnych, macicy, gruczole sutkowym<\/td><\/tr><tr><td>oksytocyna<\/td><td>Oddzia\u0142ywuje na gruczo\u0142y mleczne, wydzielanie mleka oraz \u017ce\u0144skie drogi rozrodcze<\/td><\/tr><tr><td>Szyszynka<\/td><td>melanina<\/td><td>Op\u00f3\u017ania dojrzewanie biologiczne<\/td><\/tr><tr><td>Tarczyca<\/td><td>tyroksyna i tr\u00f3jjodotyronina<\/td><td>Dzia\u0142aj\u0105 na przemian wewn\u0105trz \u2013kom\u00f3rkowe; nadczynno\u015b\u0107 powoduje chorob\u0119 basedow\u0105 ( wytrzeszczone oczy, bia\u0142a plamy m.in. na d\u0142oniach ); niedoczynno\u015b\u0107 u dzieci po urodzeniu mo\u017ce doj\u015b\u0107 niedorozwoju \u2013 debilizmu u doros\u0142ych do powi\u0119kszenia tarczycy na zewn\u0105trz ( kobiety ) lub do wewn\u0105trz ( m\u0119\u017cczy\u017ani )<\/td><\/tr><tr><td>Przytarczyca<\/td><td>parathormon<\/td><td>Prowadzi gospodark\u0119 z solami wapnia w organi\u017amie; niedoczynno\u015b\u0107 : za ma\u0142o wapnia we krwi powoduje nadpobudliwo\u015b\u0107 nerwow\u0105 oraz t\u0119\u017cyczk\u0119 nadczynno\u015b\u0107 : zbyt du\u017co wapnia odk\u0142ada si\u0119 na \u015bciankach kom\u00f3rek nerwowych i powoduje unieruchomienie nerw\u00f3w; wap\u0144 utrzymuje stosunek z potasem 2:1<\/td><\/tr><tr><td>Grasica<\/td><td>tyrozyna<\/td><td>Pobudza powstawanie limfocyt\u00f3w; przy\u015bpiesza ich dojrzewanie; odpowiada za rozw\u00f3j organizm\u00f3w do 2 roku \u017cycia, do 15 roku \u017cycia zanika; tyrozyna ciel\u0119ca s\u0142u\u017cy do leczenia chor\u00f3b rakowych, co daje efekty w pocz\u0105tkowej ich fazie<\/td><\/tr><tr><td>Trzustka<\/td><td>insulina<\/td><td>Wi\u0105\u017ce glukoz\u0119 z krwi w glikogen magazynowany w w\u0105trobie Niedoczynno\u015b\u0107 : cukrzyca Insulin\u0119 wydzielaj\u0105 wysepki Langenharsa na powierzchni trzustki<\/td><\/tr><tr><td>Nadnercza Warstwa korowa<\/td><td>Kortykoidy mineralo kortykoidyglikoko tykoidy<\/td><td>Odpowiadaj\u0105 za gospodark\u0119 wodn\u0105 cukrow\u0105 i mineraln\u0105; nadczynno\u015b\u0107 prowadzi w organi\u017amie do wilinizmu ( obu\u0142ciowo\u015b\u0107 )<\/td><\/tr><tr><td>Nadnercza warstwa rdzeniowa<\/td><td>adrenalina<\/td><td>Podnosi ci\u015bnienie krwi. Przy\u015bpiesza akcj\u0119 serca<\/td><\/tr><tr><td>J\u0105dra<\/td><td>testosteron<\/td><td>Trzeciorz\u0119dowy cykl p\u0142ciowy, pop\u0119d p\u0142ciowy<\/td><\/tr><tr><td rowspan=\"3\">Jajniki<\/td><td>estrogen<\/td><td>Trzeciorz\u0119dowy cykl p\u0142ciowy, pop\u0119d p\u0142ciowy<\/td><\/tr><tr><td>progesteron<\/td><td>Utrzymuje ci\u0105\u017ce<\/td><\/tr><tr><td>relaksyna<\/td><td>U\u0142atwia por\u00f3d<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hormon to substancja chemiczna, biologicznie czynna, zdolna do przekazywania informacji. Wywiera dzia\u0142anie na kom\u00f3rki i narz\u0105dy, reguluje ich funkcj\u0119 Gruczo\u0142y i kom\u00f3rki uwalniaj\u0105 swoje produkty&#8230;<\/p>\n<div class=\"more-link-wrapper\"><a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/www.biologiawliceum.pl\/?page_id=54\">Zobacz wiecej<span class=\"screen-reader-text\">Hormony<\/span><\/a><\/div>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-54","page","type-page","status-publish","hentry","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.biologiawliceum.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/54","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.biologiawliceum.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.biologiawliceum.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.biologiawliceum.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.biologiawliceum.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=54"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.biologiawliceum.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/54\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":55,"href":"https:\/\/www.biologiawliceum.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/54\/revisions\/55"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.biologiawliceum.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=54"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}